Son Sayı
Önceki Sayılar
Mardin için namaz vakitleri
İmsak Güneş Öğle İkindi Akşam Yatsi
05:42 07:22 12:29 15:00 17:18 18:46
İLETİŞİM
KAVALIN PİRİ
Tarih: 8.11.2018 13:43:25 / 1118okunma / 0yorum
Faruk Aktürk

Bu hikâye Doğu Anadolu bölgesinin Van ilinden başlar. Kafkasya ülkelerinden Ermenistan´da devam eder. Bu hikâyede anlatacağımız çocuk 1932 yılında Erdeşer köyünde dünyaya gelir.  Bu hikâyede göç, sürgün, savaş, yoksulluk, acı, vardır. Her insan daha çocuk yaşta bir şeyleri hayal edip ulaşmaya çalışır; ama her zaman o hedefe ulaşmak kolay olmaz. Bu hedefe ulaşmaya çalışan çocuk yeteneklidir fakat imkânları çok kısıtlı olmasından dolayı hedefine kolay kolay ulaşmaz. Günümüzde yetenekli insan, kendi yeteneklerinin gerçekleştirmek için o işin okulunu okur. Bir sanatçı düşünün kendini geliştirmek için sanat okuluna, sinema atölyesi, müzik atölyelerine, konservatuvar, kültür sanat akademilerine gider. Bu hikâyedeki çocuk ise bunların hiçbirine gidememiş. Bu hikâyedeki çocuk müzik ile ilgilenir. Müziğini, müzik atölyelerinde değil de, tarlada çobanlık yaparken müziğini icra eder. İmkânın kısıtlı olmasından dolayı müziğini icra ederken tarlada bulduğu kamışları kendine göre düzenleyip kaval şeklini verir ve öyle çalarmış. Köyde yüksek evlerin damına çıkıp o kamışı yani kavalını çalar. Tüm köylüler onu dinlemeye gelirmiş. Çok meşakkatli yolardan geçer. Yaşı biraz daha ilerlediğinde yani gençlik çağına geldiği vakit kendine daha iyi bir enstrüman alamaya karar verir. Karar vermesine verir de gene para yoktur.  Annesinin yaptığı yoğurdu satar, Erivan´a doğru yola koyulur. Parası ancak kullanılmış olan ikinci el bir enstrüman almaya yeter. Bu kullanılmış enstrüman bu delikanlının gözünde dünyalara bedeldir. Bu delikanlı gencin bir enstrüman sahibi olması tarifi mümkün olmayan bir sevinçtir onun için. Kavalı ile artık tanınmaya başlanır. Tüm bu acıları, yoksulluğu, sürgünü, yaşayan müzik sevdalısı kişi Egîdê Cimo´dur. Egîdê Cimo daha sonraları düğünlere gider ve bulunduğu bölgede birçok etkinlik ve programlara katılır.

/resimler/2018-11/8/1345335333448.jpg

1955 yılına geldiğinde Erivan radyosu ile tanışır. Erivan radyosu Kürtçe bölümünde çalışmaya başlar. Erivan radyosundaki sanatçıların müziğini Egîdê Cimo yapmaya başlamıştır. Daha sonraları profesyonel bir eğitim için Romans Melikyan Enstitüsüne kayıt olur. Burada çeşitli müzik ve enstrüman eğitimi alır. Burada ki eğitimin amacı ona müzik öğretmek değil, o zaten iyi bir müzisyendir. Bu eğitimin amacı müziğini daha iyi bir dereceye getirmektir. Dünya müziklerini iyi anlamak ve yorumlamak için bu eğitimi almıştır. Bu eğitimini de Erivan radyosu sayesinde almıştır; çünkü maddi durumu kötü olduğu için bu eğitim kursuna kayıt olacak parası yoktur. Erivan radyosunun destekleri ile bu kursa gitmiştir. Egîdê Cimo sadece kaval değil Mey, Zurna, Flüt gibi birçok enstrümanı profesyonel anlamda kullanmaktadır. Erivan radyosunun ilk çalışanlarındandır. Birçok sanatçı ve dengbejin eserlerinin müzik kaydını Kaval´ın piri Egîdê Cimo yapmıştır. Bunlar Karapetê Xaço, Efoyê Esed, Susika Simo, Şeroyê Bıro, Zadîna Şakir, Aslika Qadir, Gülizara Etar, Kubara Xudo gibi sanatçıların müziklerini yapmıştır. Birçok Kürt ve Ermeni sanatçısının Erivan Radyosunda çalışması ve yer alması onun emeği ve çabaları ile olmuştur. 37 yıl kadar Erivan Radyosunda çalışır. Onun müzikal çalışmaları sayesinde birçok değer ve eser üretildi. Müziği birçok eserde fon müzik olarak da kullanılmıştır. Yazdığı müzik notalarını birçok sanatçı albümlerinde kulandı. Çaldığı enstrümanlarla dünya sıralamasında ilkler arasında yer alan kişilerden biridir. Beş tane müzik çalgı aletini profesyonel anlamda çalan bir ustadır.

Kavalın piri Egîdê Cimo yeni tarzdaki müzikleri destekliyor fakat eski geleneklerden gelen müziğinde unutulmaması gerektiğini savunuyor. Eski müziklerin yeni bir versiyonla söylenmesi gerektiğini düşünüyor. Dengbejlik geleneğinin yaşatılması için çaba harcamaktadır. Eski çalgı aletlerin unutulmaması için gittiği tüm programlarda eski enstrümanları kullanır. Egîdê Cimo kavalı şöyle anlatır. “Benim için kaval´ın ezgisi yaşamımın ruhudur. Kaval benim bütün hayatımdır tabii ki kaval çalıyorum, onsuz hayatın pek bir anlamı yoktur benim için.” Egîdê Cimo´nun müziğindeki ezgilerde toprağın kokusu, doğanın sesi ve yaşamın doğal hali vardır.  Belki de onun müziğindeki bu doğal yaşamın sayesinde biz Lawikê Metînî, Bêrîvanê, Hekîmo gibi parçalarını çok seviyoruz. Egîdê Cimo´nun 2004 yılında çıkarmış olduğu “Awazen Behna Axe” adlı albümünde 17 tane eser bulunmaktadır. Araştırmacı, yazar Salihê Kevirbirî tarafından 2013 yılında Egîdê Cimo´nun hayatını konu alan ´Mîrê Bilûrê´ Egîdê Cimo´ adlı belgesel çekilmiştir. Bunun yanı sıra Egîdê Cimo, filmlerde rol almıştır. Yer aldığı filmlerde ağırlıklı olarak müzikal rollerde oynamıştır.

Annesi erken yaşta öldüğü halde babası bir daha evlenmemiştir. Egîdê Cimo´da eşini erken yaşlarda kaybeder oda bir daha evlenmez. Egîdê Cimo babasını örnek almıştır. Egîdê Cimo 4 çocuk babasıdır.  Şuan Erivan şehrinde yaşamını sürdürmektedir. Eski hikâyelerin anlatıcısı, düğünlerin baş çalgıcısı, kavalın kuvvetli nefeslisi, eski dengbejlerin son temsilcisi, toprak kokulu müziklerin sahibi Egîdê Cimo´ya sağlıklı ve müzik dolu uzun ömürler diliyoruz.

 

Anahtar Kelimeler: KAVALIN, PİRİ
Okuyucu Yorumları (0 yorum)
Adınız Soyadınız *
E-Posta *
 
Telefon
Güvenlik *
Yenile
 
Yorumunuz *
Yazarın Diğer Yazıları
UYAN SUNAM HİKÂYESİ (17 Ocak 2019 - Perşembe)
ARIX TÜRKÜSÜ VE HİKÂYESİ (10 Ocak 2019 - Perşembe)
KURTLAR DOĞAYI NASIL ETKİLEDİ (03 Ocak 2019 - Perşembe)
SARI ÖKÜZ´Ü VERMEYECEKTİK (27 Aralık 2018 - Perşembe)
ALAGEYİK HİKÂYESİ (20 Aralık 2018 - Perşembe)
GİRESUN´UN İÇİNDE HİKÂYESİ (06 Aralık 2018 - Perşembe)
KARADIR KAŞLARIN FERMAN YAZDIRIR (29 Kasım 2018 - Perşembe)
ARDA BOYLARI HİKÂYESİ (22 Kasım 2018 - Perşembe)
CEHENNEMDE ATEŞ YOKTUR (15 Kasım 2018 - Perşembe)
SALİH VE NURÊ HİKÂYESİ (01 Kasım 2018 - Perşembe)
ZİZANE HİKÂYESİ (25 Ekim 2018 - Perşembe)
KRALSIN YA ÇİRKİNLİĞİNİ BOŞ VER (18 Ekim 2018 - Perşembe)
MATEMATİK KÖYÜ (04 Ekim 2018 - Perşembe)
BU DÜNYADAN BİR YAŞAR KEMAL GEÇTİ (27 Eylül 2018 - Perşembe)
ZEMBÎLFİROŞ HİKAYESİ (20 Eylül 2018 - Perşembe)
AHMET KAYA HÂLÂ BİRİNCİ (13 Eylül 2018 - Perşembe)
KÖY VE ÜRETİM (07 Eylül 2018 - Cuma)
TAZİYE YEMEKLERİ KALDIRILSIN (31 Ağustos 2018 - Cuma)
Sayfa: